Porozmawiajmy o MedPass: pokaz na rozmowie wideo pod Twoje pytania

Przegląd wirówki laboratoryjnej: co obejmuje, kto go robi, jak często i co po awarii

Przegląd wirówki wynika z instrukcji producenta, nie z jednego przepisu. Kto go robi, skąd termin, co zapisać w dokumentacji i co zrobić po awarii.

Zespół MedPassZaktualizowano 8 min czytania

Spis treści
  1. Najpierw ustal, które przepisy dotyczą Twojej wirówki
  2. Co obejmuje przegląd wirówki
  3. Kto może wykonać przegląd
  4. Jak często robi się przegląd wirówki
  5. Co zapisać w dokumentacji wirówki
  6. Po awarii albo niewyważeniu
  7. Czego ten tekst nie rozstrzyga
  8. Co z tym robi MedPass
  9. Źródła

Krótka odpowiedź

Zakres, wykonawcę i termin przeglądu wirówki laboratoryjnej podaje instrukcja używania danego modelu. Żaden przepis nie wyznacza jednego okresu dla wszystkich wirówek. Gdy wirówka jest wyrobem medycznym do diagnostyki in vitro albo jego wyposażeniem w rozumieniu rozporządzenia 2017/746, dokumentację przeglądu opisuje art. 63 ustawy o wyrobach medycznych: data, wykonawca, opis, wyniki, uwagi i termin następnej czynności. W medycznym laboratorium diagnostycznym dochodzi rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lipca 2024 r. (Dz.U. 2024 poz. 1188). Aparaturę pomiarowo-badawczą poddaje się w nim przeglądom „zgodnie ze wskazaniami producenta lub dystrybutora”, a jej dokumentacja obejmuje między innymi oświadczenie o dopuszczeniu do użytkowania po usunięciu awarii.

Przepisy poniżej sprawdziliśmy 16 listopada 2026 r. w bazie aktów prawnych Sejmu (ELI) i w serwisie EUR-Lex: ustawę o wyrobach medycznych w tekście jednolitym Dz.U. 2024 poz. 1620, rozporządzenie 2017/746 w wersji skonsolidowanej z 10 stycznia 2025 r. i rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie wymagań, jakim powinno odpowiadać medyczne laboratorium diagnostyczne (Dz.U. 2024 poz. 1188, status „obowiązujący”). Pełna lista źródeł jest na końcu. Sprawdzenie prędkości obrotowej, czasu i temperatury opisujemy na stronie o wirówce laboratoryjnej. Tu piszemy o samym przeglądzie.

Najpierw ustal, które przepisy dotyczą Twojej wirówki

Przy wirówce mogą obowiązywać dwa zestawy przepisów, niezależne od siebie.

Ustawa o wyrobach medycznych. Określa zasady używania i utrzymywania wyrobów, w tym wyrobów z art. 1 ust. 2 rozporządzenia 2017/746 (art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy). Są nimi wyroby medyczne do diagnostyki in vitro i ich wyposażenie. Wyrób do diagnostyki in vitro to między innymi przyrząd lub sprzęt „przewidziany przez producenta do stosowania in vitro do badania próbek pobranych z organizmu ludzkiego” (art. 2 pkt 2 rozporządzenia). Wyposażenie to artykuł, który sam nie jest takim wyrobem, ale producent przewidział go do stosowania łącznie z określonym wyrobem do diagnostyki in vitro (art. 2 pkt 4). Rozporządzenia nie stosuje się do „produktów laboratoryjnych ogólnego zastosowania”, chyba że producent specjalnie przeznaczył je do badania diagnostycznego in vitro (art. 1 ust. 3 lit. a). Wirówki ogólnego zastosowania art. 63 ustawy więc nie obejmuje.

Rozporządzenie o wymaganiach dla medycznego laboratorium diagnostycznego. Wydane na podstawie art. 9 ust. 2 ustawy o medycynie laboratoryjnej, dotyczy laboratorium, a nie kwalifikacji wyrobu. Jego § 5 i § 6 mówią o „aparaturze pomiarowo-badawczej”. Rozporządzenie tego pojęcia nie definiuje i nie wymienia wirówek. Czy wirówkę prowadzisz w tej dokumentacji, ustala laboratorium.

Przeznaczenie wirówki sprawdzisz w instrukcji używania albo u dostawcy. Więcej o tym, jak je odczytać, jest w pierwszym pytaniu na stronie o wirówce laboratoryjnej.

Co obejmuje przegląd wirówki

Zakresu przeglądu wirówki nie opisuje żaden z przepisów, które sprawdziliśmy. Opisuje go instrukcja używania, czyli w rozumieniu rozporządzenia 2017/746 informacja podana przez producenta o przewidzianym zastosowaniu wyrobu, właściwym używaniu i środkach ostrożności (art. 2 pkt 14). Przy wyrobie do diagnostyki in vitro art. 63 ust. 1 ustawy o wyrobach medycznych każe użytkownikowi jej przestrzegać, a ust. 3 mówi o dokumentacji czynności „wynikających z instrukcji używania wyrobu”.

W rozdziale instrukcji o konserwacji albo serwisie znajdź odpowiedzi na pięć pytań:

  1. Jakie czynności przewiduje producent i które z nich nazywa przeglądem.
  2. Czy przewiduje osobne sprawdzenie prędkości obrotowej, czasu albo, w wirówce chłodzonej, temperatury. Jeśli tak, to jest osobna czynność z własnym terminem.
  3. Co robi personel, na przykład czyszczenie komory, rotora i koszy, a co wykonawca zewnętrzny.
  4. Czy rotor i kosze mają własną instrukcję, a w niej własne czynności albo ograniczenia używania.
  5. Kto może wykonać przegląd i co ile. O tym dwie kolejne sekcje.

Co wykonawca faktycznie zrobił, zapisuje w protokole. To ten protokół, a nie instrukcja, trafia do dokumentacji wirówki jako opis i wynik czynności.

Kto może wykonać przegląd

Wykonawcę wskazuje instrukcja producenta danego modelu. Przepisy, które sprawdziliśmy, nie wymieniają zawodu ani uprawnień do przeglądu wirówki.

W medycznym laboratorium diagnostycznym dokumentacja aparatury pomiarowo-badawczej zawiera „dokument potwierdzający przeprowadzenie przeglądu technicznego lub kontroli przez podmiot autoryzowany, zgodnie ze wskazaniami producenta lub dystrybutora” (§ 6 pkt 8 rozporządzenia Dz.U. 2024 poz. 1188). Rozporządzenie nie mówi, kto autoryzuje taki podmiot. W naszym odczytaniu wskazuje go producent albo dystrybutor, więc przed zleceniem przeglądu zapytaj któregoś z nich, kogo uznaje za autoryzowanego wykonawcę dla Twojego modelu, i zachowaj odpowiedź.

Kwalifikacje wykonawcy wchodzą do dokumentacji z art. 63 ust. 3 ustawy o wyrobach medycznych tylko wtedy, gdy wymagają tego przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 51 ust. 3. W wykazie aktów wykonawczych do ustawy w ELI, sprawdzonym 16 listopada 2026 r., takiego rozporządzenia nie ma. Osobną sprawą są uprawnienia do prac przy urządzeniach elektrycznych, o których piszemy w tekście kto może wykonywać przeglądy sprzętu medycznego.

Jak często robi się przegląd wirówki

Tak często, jak podaje instrukcja producenta albo zalecenie wykonawcy ostatniego przeglądu. Jednego okresu dla wszystkich wirówek w przepisach nie ma.

  • Przy wyrobie do diagnostyki in vitro art. 63 ust. 4 ustawy o wyrobach medycznych mówi o terminach następnych przeglądów, sprawdzeń i wzorcowań „wynikające z instrukcji używania wyrobu lub zaleceń podmiotów, które wykonały czynności”.
  • W medycznym laboratorium diagnostycznym aparatura pomiarowo-badawcza jest „poddawana kalibracji, przeglądom technicznym lub kontroli zgodnie ze wskazaniami producenta lub dystrybutora” (§ 5 pkt 3 rozporządzenia Dz.U. 2024 poz. 1188).
  • Gdy instrukcja terminu nie podaje, termin ustala procedura placówki. Jak to zrobić i zapisać, opisujemy w tekście skąd wziąć interwał przeglądu.

Sprawdzenie obrotów i czasu ma własny termin. Wykonane sprawdzenie nie przesuwa daty przeglądu i odwrotnie.

Co zapisać w dokumentacji wirówki

Przy wyrobie do diagnostyki in vitro (art. 63 ustawy o wyrobach medycznych):

  • przy każdym przeglądzie, naprawie, sprawdzeniu i wzorcowaniu „co najmniej daty wykonania tych czynności, imię i nazwisko lub nazwę (firmę) podmiotu, który wykonał te czynności, ich opis, wyniki i uwagi dotyczące wyrobu” (ust. 3);
  • terminy następnych czynności z instrukcji albo z zaleceń wykonawcy (ust. 4);
  • przechowywanie nie krócej niż 5 lat od dnia zaprzestania używania wirówki (ust. 5);
  • udostępnianie Prezesowi Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych oraz organom nadzoru i kontroli (ust. 6).

W medycznym laboratorium diagnostycznym dokumentacja aparatury pomiarowo-badawczej zawiera według § 6 rozporządzenia Dz.U. 2024 poz. 1188:

  1. karty gwarancyjne;
  2. specyfikacje techniczne;
  3. datę rozpoczęcia eksploatacji;
  4. wykaz pracowników przeszkolonych i upoważnionych do obsługi oraz osób bezpośrednio odpowiedzialnych za daną aparaturę;
  5. instrukcje użytkowania;
  6. zapisy kalibracji;
  7. oświadczenie o dopuszczeniu do użytkowania po usunięciu awarii;
  8. dokument potwierdzający przeprowadzenie przeglądu technicznego lub kontroli przez podmiot autoryzowany, zgodnie ze wskazaniami producenta lub dystrybutora.

Obie listy się uzupełniają: § 6 mówi, jakie dokumenty mają leżeć przy aparacie, a art. 63 ust. 3, co ma zawierać zapis każdej czynności. Świadectwo wzorcowania albo protokół sprawdzenia obrotów dołączasz do tej samej dokumentacji, przy wpisie o tej czynności. Czym te dwa dokumenty się różnią, wyjaśnia strona o wirówce laboratoryjnej.

Po awarii albo niewyważeniu

Art. 63 ust. 2 ustawy o wyrobach medycznych brzmi: „Zabrania się uruchamiania i używania wyrobu mającego wady mogące stwarzać ryzyko dla pacjentów, użytkowników lub innych osób.” Przepis nie mówi, jak rozpoznać taką wadę w wirówce. Co oznacza komunikat o niewyważeniu, nietypowy dźwięk albo drgania i kiedy wolno uruchomić wirówkę ponownie, podaje instrukcja danego modelu.

Poniższy porządek jest naszym uporządkowaniem, nie wykazem z przepisu:

  1. Postępuj według instrukcji dla danego komunikatu albo objawu. Gdy podejrzewasz wadę wirówki, rotora albo koszy, nie uruchamiaj jej ponownie.
  2. Oznacz wirówkę i zgłoś usterkę osobie, która w placówce decyduje o naprawie. Jak oznaczyć i odstawić sprzęt, opisujemy w tekście o sprzęcie po awarii.
  3. Zapisz naprawę w dokumentacji wirówki: datę, wykonawcę, opis, wynik i uwagi (art. 63 ust. 3 ustawy wymienia naprawy wśród czynności).
  4. Sprawdź w instrukcji i w procedurze laboratorium, czy po naprawie potrzebne jest sprawdzenie obrotów albo inna czynność, zanim wirówka wróci do pracy.
  5. W medycznym laboratorium diagnostycznym do dokumentacji aparatury trafia oświadczenie o dopuszczeniu do użytkowania po usunięciu awarii (§ 6 pkt 7 rozporządzenia Dz.U. 2024 poz. 1188). Rozporządzenie nie mówi, kto je podpisuje. Ustala to laboratorium.

Gdy wirówka jest wyrobem albo jego wyposażeniem, a zdarzenie może być poważnym incydentem, dochodzi art. 48 ustawy o wyrobach medycznych. Poważny incydent to w rozporządzeniu 2017/746 incydent, który doprowadził, mógł doprowadzić lub może doprowadzić do zgonu albo poważnego pogorszenia stanu zdrowia pacjenta, użytkownika lub innej osoby, albo do poważnego zagrożenia zdrowia publicznego (art. 2 pkt 68). Art. 48 ust. 2 pkt 1 ustawy każe podmiotom stosującym wyroby zawodowo zgłosić taki incydent niezwłocznie producentowi albo jego upoważnionemu przedstawicielowi, a ust. 4 przesłać kopię zgłoszenia Prezesowi Urzędu. Czy konkretne zdarzenie jest poważnym incydentem, ten tekst nie rozstrzyga.

Czego ten tekst nie rozstrzyga

Opisujemy, co mówią przepisy, a nie co ma zrobić konkretna placówka. Nie rozstrzygamy, czy Twoja wirówka jest wyrobem do diagnostyki in vitro, czy należy do aparatury pomiarowo-badawczej laboratorium, ani co obejmuje przegląd konkretnego modelu. Nie piszemy o punktach pobrań poza laboratorium, bo nie sprawdziliśmy, które z przepisów laboratoryjnych ich dotyczą. Laboratorium akredytowane może mieć dodatkowe wymagania z własnego systemu zarządzania. Przy wątpliwościach co do przeznaczenia wirówki odpowiada producent albo dostawca, a co do obowiązków placówki prawnik.

Co z tym robi MedPass

MedPass, system ewidencji aparatury medycznej, prowadzi przy jednej wirówce osobny termin przeglądu i osobny termin sprawdzenia obrotów, każdy z własną podstawą: instrukcją producenta albo procedurą laboratorium. Protokół przeglądu, świadectwo wzorcowania i oświadczenie o dopuszczeniu po awarii dołączasz do wpisu w historii wirówki. Datę następnej czynności z protokołu wpisujesz przy wpisie i ma ona pierwszeństwo przed terminem wyliczonym. Personel zgłasza usterkę skanem naklejki na wirówce, bez logowania. MedPass nie łączy się z wirówką i nie blokuje jej po terminie: o wyłączeniu z użytku decyduje człowiek.

Źródła

  • Ustawa z dnia 7 kwietnia 2022 r. o wyrobach medycznych, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1620, art. 1 ust. 2 pkt 1, art. 48 ust. 1, 2 i 4, art. 51 ust. 3, art. 63. Sejm, ELI, dostęp 16.11.2026.
  • Ustawa z dnia 7 kwietnia 2022 r. o wyrobach medycznych, Dz.U. 2022 poz. 974, wykaz aktów wykonawczych. ISAP, dostęp 16.11.2026.
  • Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/746 z dnia 5 kwietnia 2017 r. w sprawie wyrobów medycznych do diagnostyki in vitro, wersja skonsolidowana z 10.01.2025, art. 1 ust. 2 i ust. 3 lit. a, art. 2 pkt 2, 4, 14, 67 i 68. EUR-Lex, dostęp 16.11.2026.
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lipca 2024 r. w sprawie wymagań, jakim powinno odpowiadać medyczne laboratorium diagnostyczne, oraz kwalifikacji personelu, Dz.U. 2024 poz. 1188, § 4, § 5 i § 6. Sejm, ELI, dostęp 16.11.2026.
  • Ustawa z dnia 15 września 2022 r. o medycynie laboratoryjnej, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1295, art. 9 ust. 2. Sejm, ELI, dostęp 16.11.2026.

Zobacz, jak MedPass pilnuje terminów

Zespół MedPass

Budujemy MedPass, system do ewidencji i dokumentacji aparatury medycznej. Piszemy o tym, jak placówki prowadzą sprzęt w praktyce, bez interpretowania przepisów.

Zobacz MedPass pod Twoje pytania

Pokażemy MedPass na rozmowie wideo, na danych pokazowych, i odpowiemy na Twoje pytania. Termin zaproponujemy w ciągu 24 godzin.