Spis treści
- Które wagi podlegają legalizacji
- Legalizacja nowej wagi: ocena zgodności i znak „M”
- Kiedy zgłosić wagę do legalizacji ponownej
- Kara za brak legalizacji wagi
- Kto legalizuje i jak złożyć wniosek
- Co zostaje po legalizacji
- Legalizacja, wzorcowanie i przegląd to trzy różne rzeczy
- Co trzymać w dokumentacji wagi
- Czego ten tekst nie rozstrzyga
- Co z tym robi MedPass
- Źródła
Krótka odpowiedź
Legalizacja wagi medycznej to legalizacja ponowna wagi nieautomatycznej według Prawa o miarach. Wagi nieautomatyczne stosowane m.in. w ochronie zdrowia podlegają jej w użytkowaniu (art. 8 ust. 2a ustawy i § 5 pkt 10 rozporządzenia, Dz.U. 2017 poz. 885). Legalizacja ponowna jest ważna 25 miesięcy. Nową wagę, która ma znak „M” z rokiem, zgłasza się po raz pierwszy przed upływem 2 lat liczonych od 1 grudnia tego roku (Dz.U. 2026 poz. 551, zał. nr 5; art. 8k ust. 3 ustawy). Wniosek składa użytkownik albo wykonawca naprawy, a legalizuje organ administracji miar albo podmiot upoważniony. Po legalizacji na wadze jest cecha z rokiem i miesiącem ważności albo placówka dostaje świadectwo legalizacji.
Wszystkie przepisy poniżej sprawdziliśmy w ELI (eli.gov.pl, api.sejm.gov.pl) 12 listopada 2026 r.: ustawę Prawo o miarach w tekście jednolitym Dz.U. 2022 poz. 2063, rozporządzenie w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej (Dz.U. 2017 poz. 885, status „obowiązujący”) i rozporządzenie w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych w tekście jednolitym Dz.U. 2026 poz. 551. Wykaz wag, art. 26 Prawa o miarach i definicje z rozporządzenia o wagach nieautomatycznych sprawdziliśmy ponownie 19 listopada 2026 r.; po tekście jednolitym z 2022 r. ustawa nie ma aktów zmieniających, a wykaz z 2017 r. nie był zmieniany. Pełna lista źródeł jest na końcu.
Które wagi podlegają legalizacji
W placówce medycznej legalizacji ponownej podlega waga nieautomatyczna, elektroniczna albo mechaniczna, jeśli służy do jednego z zastosowań wymienionych w § 3 rozporządzenia w sprawie wymagań dla wag nieautomatycznych (Dz.U. 2016 poz. 802). Przy sprzęcie przychodni, szpitala i laboratorium liczą się dwa punkty tego paragrafu:
- pkt 4: waga do „określania masy pacjenta w praktyce medycznej w celu monitorowania, diagnozowania i leczenia”, czyli na przykład waga lekarska ze wzrostomierzem, krzesełkowa, niemowlęca albo łóżkowa;
- pkt 5: waga do „określania masy przy sporządzaniu lekarstw wydawanych na receptę w aptekach oraz przy analizach wykonywanych przez laboratoria medyczne i farmaceutyczne”, czyli waga laboratoryjna w laboratorium medycznym i waga w aptece.
Skąd obowiązek. Prawo o miarach obejmuje prawną kontrolą metrologiczną przyrządy, które mogą być stosowane w dziedzinach z art. 8 ust. 1, i są określone w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 8 ust. 6. Pierwszą z tych dziedzin jest „ochrona zdrowia, życia i środowiska” (pkt 1). Rozporządzenie z 13 kwietnia 2017 r. (Dz.U. 2017 poz. 885) w § 5 pkt 10 wymienia wagi nieautomatyczne wśród przyrządów wprowadzonych do obrotu po ocenie zgodności, które podlegają legalizacji ponownej, a art. 8 ust. 2a ustawy dopowiada, że takie przyrządy „podlegają w użytkowaniu prawnej kontroli metrologicznej”.
Waga elektroniczna nie jest osobną pozycją wykazu. Rozporządzenie o wagach nieautomatycznych definiuje ją jako „wagę nieautomatyczną wyposażoną w urządzenia elektroniczne” (§ 2 pkt 16), a wagę nieautomatyczną jako przyrząd, który wymaga „interwencji operatora podczas ważenia” (§ 2 pkt 15). Elektroniczna waga lekarska czy laboratoryjna podlega więc tej samej legalizacji ponownej co mechaniczna. Wagi automatyczne, na przykład porcjujące, są w wykazie osobną pozycją (§ 5 pkt 9) i tego tekstu nie dotyczą.
Te same zastosowania co § 3 wymienia art. 1 ust. 2 lit. a–f dyrektywy 2014/31/UE, z której pochodzą wymagania dla wag (przy laboratorium lit. e). Tego, czy konkretna waga w placówce jest używana do takiego celu, przepis za placówkę nie rozstrzyga. Przy wątpliwościach odpowiada okręgowy urząd miar.
Legalizacja nowej wagi: ocena zgodności i znak „M”
Nowej wagi do ważenia pacjentów nie legalizuje się przed pierwszym użyciem: § 5 rozporządzenia Dz.U. 2017 poz. 885 obejmuje wagi wprowadzone po ocenie zgodności tylko legalizacją ponowną. Producent przeprowadza dla niej ocenę zgodności (art. 6 ust. 2 dyrektywy 2014/31/UE), a po niej umieszcza na wadze oznakowanie CE i dodatkowe oznakowanie metrologiczne: dużą literę „M” i dwie ostatnie cyfry roku, w którym je umieszczono, otoczone prostokątem o wysokości oznakowania CE (§ 12 rozporządzenia Dz.U. 2016 poz. 802, art. 16 ust. 2 dyrektywy). Stoi ono bezpośrednio za oznakowaniem CE, a za nim numer jednostki notyfikowanej (§ 13 ust. 3 i 4).
Nie myl go z drugim znakiem z literą „M”: czarna litera na czerwonym kwadracie, przekreślona dwiema przekątnymi, oznacza urządzenie podłączone do wagi, które nie jest przeznaczone do tych zastosowań (§ 14 tego samego rozporządzenia).
Kiedy zgłosić wagę do legalizacji ponownej
Art. 8k ust. 2 Prawa o miarach mówi, kiedy przyrząd „powinien być zgłoszony do legalizacji ponownej”. Przy wadze w gabinecie liczą się zwykle te sytuacje:
- Nowa waga po ocenie zgodności. Przed upływem terminu od dokonania oceny zgodności (pkt 2). Dla wag nieautomatycznych ten termin to 2 lata (tabela nr 2 w załączniku nr 5 do rozporządzenia, Dz.U. 2026 poz. 551). Liczy się go „od pierwszego dnia grudnia roku, którego oznaczenie zostało naniesione na przyrządzie podczas dokonywania oceny zgodności” (art. 8k ust. 3). Przykład: waga ze znakiem „M24” ma termin liczony od 1 grudnia 2024 r., a 2 lata mijają 1 grudnia 2026 r.
- Kolejne legalizacje. Przed upływem okresu ważności poprzedniej legalizacji (pkt 1). Dla wag nieautomatycznych okres ważności legalizacji ponownej to 25 miesięcy (tabela nr 1 w załączniku nr 5 do tego samego rozporządzenia).
- Po naprawie (pkt 7).
- Po uszkodzeniu albo zniszczeniu cech legalizacji lub cech zabezpieczających (pkt 5) albo oznaczeń z oceny zgodności (pkt 6).
- Po zmianie miejsca instalacji lub użytkowania, w którym była dokonana ocena zgodności albo legalizacja (pkt 4).
Starsze wagi, wprowadzone na podstawie zatwierdzenia typu wydanego przed 7 stycznia 2007 r. albo legalizacji pierwotnej według przepisów z dnia wprowadzenia, też podlegają legalizacji ponownej (§ 6 pkt 1 rozporządzenia Dz.U. 2017 poz. 885).
Dlaczego ten termin ma znaczenie: przyrządy objęte kontrolą „mogą być wprowadzane do obrotu i użytkowania oraz użytkowane tylko wówczas, jeżeli posiadają odpowiednio (…) ważną legalizację” (art. 8a ust. 1 Prawa o miarach).
Kara za brak legalizacji wagi
Sankcję podaje art. 26 ust. 1 pkt 2 Prawa o miarach. Karze grzywny podlega, kto wbrew przepisom ustawy „wprowadza do obrotu lub użytkowania, stosuje bądź przechowuje w stanie gotowości do użycia przyrządy pomiarowe, podlegające prawnej kontroli metrologicznej, bez wymaganych dowodów tej kontroli lub niespełniające wymagań”. Przepis obejmuje więc nie tylko ważenie, ale też wagę przechowywaną w stanie gotowości do użycia. Postępowanie toczy się według Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 26 ust. 2). Wysokości grzywny art. 26 ust. 1 nie podaje.
Kto legalizuje i jak złożyć wniosek
Legalizacji ponownej dokonują „organy administracji miar oraz podmioty upoważnione do przeprowadzania legalizacji ponownej określonych rodzajów przyrządów pomiarowych” (art. 8b ust. 3 pkt 4). Organami administracji miar są Prezes Głównego Urzędu Miar i dyrektorzy okręgowych urzędów miar (art. 10), a dyrektorzy wykonują zadania przy pomocy podległych im urzędów (art. 11 ust. 2).
Wniosek składa użytkownik wagi albo wykonawca naprawy lub instalacji (art. 8k ust. 1). Można go złożyć na piśmie, ustnie, przez elektroniczną skrzynkę podawczą urzędu albo przez system informatyczny, jeśli urząd prowadzi w nim rejestr wniosków (§ 16 ust. 1 rozporządzenia Dz.U. 2026 poz. 551). Wniosek zawiera m.in. nazwę przyrządu, numer fabryczny, przyczynę zgłoszenia, a przy pierwszej legalizacji ponownej po ocenie zgodności także numer certyfikatu badania typu UE albo WE (§ 34 ust. 1). Wzory wniosków publikują okręgowe urzędy miar na swoich stronach w domenie gum.gov.pl.
Kontrola może odbyć się w siedzibie organu administracji miar, w punkcie legalizacyjnym, w miejscu zainstalowania lub użytkowania przyrządu, jeśli wynika to z wymagań, albo u podmiotu upoważnionego (art. 8c). Gdzie zostanie zalegalizowana konkretna waga, ustal z urzędem przed złożeniem wniosku.
Co zostaje po legalizacji
Dowodem legalizacji wagi nieautomatycznej jest cecha legalizacji albo świadectwo legalizacji (tabela nr 1 w załączniku nr 5, kolumna „rodzaje dowodów legalizacji”: „c lub s”). Cecha wskazuje organ albo podmiot, który legalizował, oraz „rok i miesiąc ważności legalizacji” (§ 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Dz.U. 2026 poz. 551). To z cechy albo ze świadectwa odczytuje się datę następnej legalizacji.
Legalizacja, wzorcowanie i przegląd to trzy różne rzeczy
Legalizacja to sprawdzenie i stwierdzenie w drodze decyzji, poświadczone dowodem legalizacji, że przyrząd spełnia wymagania (art. 4 pkt 13 Prawa o miarach); robi ją organ administracji miar albo podmiot upoważniony, a okres jej ważności podaje przepis. Wzorcowanie ustala relację między wskazaniami przyrządu a wartościami realizowanymi przez wzorzec (art. 4 pkt 14), czyli mówi, o ile przyrząd się myli, a nie czy wolno go używać. Przegląd wynika z instrukcji producenta, a gdy waga jest wyrobem medycznym, jego dokumentację i termin opisuje art. 63 ustawy o wyrobach medycznych; piszemy o tym we wpisie o podstawie prawnej przeglądów sprzętu medycznego. Wzorcowanie ani przegląd nie dają wadze ważnej legalizacji.
Co trzymać w dokumentacji wagi
Prawo o miarach nie zawiera listy dokumentów, które placówka przechowuje przy wadze. Poniższa lista wynika z tego, czego będziesz potrzebować przy następnym wniosku i przy pytaniu kontrolującego:
- datę ważności legalizacji: zdjęcie cechy albo świadectwo legalizacji;
- rok ze znaku „M” i numer certyfikatu badania typu UE z dokumentów wagi, bo są potrzebne przy pierwszym wniosku;
- protokoły napraw, bo naprawa uruchamia kolejną legalizację;
- instrukcję używania, a w niej zakres i terminy czynności przewidzianych przez producenta;
- gdy waga jest wyrobem medycznym, dokumentację czynności z art. 63 ust. 3 ustawy o wyrobach medycznych: datę, wykonawcę, opis, wyniki i uwagi.
Czego ten tekst nie rozstrzyga
Opisujemy, co mówią przepisy, a nie co ma zrobić konkretna placówka. Nie rozstrzygamy, czy dana waga jest używana do zastosowania objętego kontrolą, ani nie podajemy opłat za legalizację. Przy wątpliwościach co do konkretnej wagi odpowiada okręgowy urząd miar, a co do obowiązków placówki prawnik.
Ciśnieniomierzy w wykazie przyrządów objętych prawną kontrolą metrologiczną nie ma, więc ich się nie legalizuje. Skąd bierze się ich termin, opisujemy na stronie o ciśnieniomierzu.
Co z tym robi MedPass
MedPass, system ewidencji aparatury medycznej, prowadzi przy wadze osobny termin legalizacji ponownej i osobny termin przeglądu, każdy z własną podstawą. Datę ważności z cechy albo świadectwa wpisujesz przy wpisie o legalizacji i ma ona pierwszeństwo przed terminem wyliczonym, a pulpit terminów pokazuje wagi z terminem w ciągu trzydziestu dni. Wniosku do urzędu miar MedPass nie składa. Jak wygląda wypełniony paszport wagi, pokazuje przykład na stronie o wadze medycznej.
Źródła
- Ustawa z dnia 11 maja 2001 r. Prawo o miarach, tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 2063, art. 4 pkt 13 i 14, art. 8, 8a, 8b, 8c, 8k, 10, 11 i 26. ELI, dostęp 12.11.2026 i 19.11.2026.
- Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 kwietnia 2017 r. w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej oraz zakresu tej kontroli, Dz.U. 2017 poz. 885, § 5 pkt 9 i 10 oraz § 6 pkt 1. ELI, dostęp 12.11.2026 i 19.11.2026.
- Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 22 marca 2019 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 551, § 16, § 21, § 34 i załącznik nr 5 (tabele nr 1 i 2). ELI, dostęp 12.11.2026.
- Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 2 czerwca 2016 r. w sprawie wymagań dla wag nieautomatycznych, Dz.U. 2016 poz. 802, § 2 pkt 15 i 16, § 3, § 12–14. ELI, dostęp 12.11.2026 i 19.11.2026.
- Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/31/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku wag nieautomatycznych, art. 1 ust. 2 lit. a–f, art. 6 i art. 16. EUR-Lex, dostęp 12.11.2026.
- Okręgowy Urząd Miar we Wrocławiu, Wydział Legalizacji: legalizacja ponowna wag nieautomatycznych. gum.gov.pl, dostęp 12.11.2026.
Zobacz, jak MedPass pilnuje terminów
Zespół MedPass
Budujemy MedPass, system do ewidencji i dokumentacji aparatury medycznej. Piszemy o tym, jak placówki prowadzą sprzęt w praktyce, bez interpretowania przepisów.
